Η τρίτη κρίση
γράφει ο Λεωνίδας Θεοδωρίδης
Μετά από μια μικρή διακοπή του «Editor’s Voice» επανέρχομαι με ένα κείμενο που αφορά την κοινωνική πραγματικότητα. Είναι αλήθεια ότι τον προηγούμενο μήνα επέλεξα την απουσία λόγω των γεγονότων που διαδραματίζονταν το διάστημα εκείνο σχετικά με τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα. Ένας δεύτερος λόγος ήταν ότι δεν είχα τι να γράψω. Θα μου πείτε, τόσο υλικό και δεν έφτανε για ένα «lousy» κείμενο; Έφτανε και παραέφτανε, ίσως μάλιστα να ήταν και παραπάνω υλικό απ’ όσο θα χωρούσε σε ένα κείμενο, αλλά δεν ήθελα. Δε μου ήρθε η όρεξη, ας το πούμε. Και γιατί να γράψω αν δε θέλω; Επιπλέον, γράφτηκαν αρκετά. Μπορεί να μη γράφτηκαν όπως θα το περίμενε κανείς ή με τον τρόπο με τον οποίο θα ήθελα να τα αναπτύξω, αλλά λίγη σημασία έχει τώρα. Για μένα αρκεί που τα είχα γράψει όταν είχαν ακόμα την ουσία τους. Όταν η μελλοντολογία μου μεταφερόταν με απαισιόδοξες λέξεις, συνοδευόμενες στο τέλος από μία φράση: «Εδώ είμαστε και θα τα δούμε».
Τις αλλαγές καλύτερα να μην τις περιμένουμε, γιατί είναι νωρίς ακόμα. Ας κάνουμε τώρα ένα διάλειμμα, γιατί του χρόνου θα έρθουν κι άλλα. Προτείνω να μαζέψουμε δυνάμεις και πρωτίστως να τελειώνουμε με εκκρεμότητες πάσης φύσεως. Αυτές μπορεί να είναι σίγουρα οικονομικές, κάποιες επαγγελματικές και άλλες τέλος οικογενειακές ή συναισθηματικές. Για τα οικονομικά δεν έχω να πω κάτι συγκεκριμένο. Πιστεύω δε σταματούν ποτέ οι έννοιες που συσχετίζονται με την ικανοποίηση των χρηματικών αναγκών. Δεν ξέρω καν αν ακόμα και το Λόττο θα μπορούσε, πλέον, να προσφέρει οικονομική άνεση ή αν θα έφερνε νέες περιπέτειες. Το σίγουρο είναι πως όσοι και όσες εργάζονται ακόμα, σε ένα μη καλοπληρωμένο πια επάγγελμα, το οποίο δεν ικανοποιεί ούτε τα βασικά, μπορεί να βιώσουν περισσότερη μιζέρια στην καθημερινότητά τους με αρνητικές επιπτώσεις και στην προσωπική τους ζωή. Μεταξύ άλλων θα αρχίζουν να διαλύονται επαγγελματικές σχέσεις, συνεργασίες και φιλίες, ίσως και πολλές σχέσεις και γάμοι. Είναι γνωστό πως με την ανεργία ανεβαίνει και το ποσοστό των διαζυγίων. Κι αν ακριβώς για το λόγο αυτό θα έπρεπε τα ζευγάρια να είναι πιο πολύ ενωμένα, ώστε να αντιμετωπίσουν από κοινού τα προβλήματά τους, η πραγματικότητα μας αποδεικνύει το αντίθετο, και η οικονομική κρίση, που έγινε πλέον κοινωνική, τραβάει χαστούκι στο πρόσωπο και μας συστήνεται με την τρίτη και τελευταία της μορφή, εκείνη της προσωπικής κρίσης.
Πόση σημασία έχουν όμως τα γεγονότα που συμβαίνουν; Όταν καθημερινά διαδραματίζονται ιστορίες γύρω μας που δεν τις αντιλαμβανόμαστε εάν δεν συμπρωταγωνιστούμε. Σκεφτήκαμε ποτέ ότι τα προσωπικά ζητήματα υπήρχαν πάντα, ανεξαρτήτως οικονομικής κρίσης; Μήπως πιστεύουμε πως επηρεαζόμαστε από τη στιγμή που μας ανακοινώθηκε επίσημα η κρίση, ενώ προϋπήρχε; Σίγουρα επιδεινώνει τις καταστάσεις που υπό ευνοϊκότερες συνθήκες θα είχαν λυθεί πιο εύκολα, αλλά πόσο διαφορετική θα ήταν πραγματικά η λύση; Ένα ζευγάρι χωρίζει πολύ πιο εύκολα όταν δεν έχει οικονομική άνεση ή όταν έχει; Πόσοι χωρίζουν επειδή δε «βγαίνει πέρα» το κοινό ταμείο ή επειδή η δύσκολη οικονομική κατάσταση επέφερε γκρίνιες και τζίνιες σε ένα γάμο, και πόσοι χωρίζουν με την άνεση της οικονομικής τους κατάσταση, περνώντας με τα χρήματά τους από γάμο σε γάμο; Μπορεί η κρίση να μπει τόσο βαθιά μέσα μας, ακόμα κι όταν δεν της το επιτρέπουμε; Είναι σχετικό, θα μου πείτε, και διαφέρει από χαρακτήρα σε χαρακτήρα. Επομένως το αφήνω σε σας, με τη βεβαιότητα ότι «φταίχτης» σε μια σχέση σίγουρα δεν είναι η κρίση, αλλά εμείς που για τον έναν ή τον άλλο λόγο παραιτούμαστε από μια σχέση, βρίσκοντας δικαιολογίες που δεν έχουν να κάνουν με τις επιλογές μας. Γιατί όποια ιδεατή κατάσταση δεν υφίσταται ή μπορεί να υλοποιηθεί σύμφωνα με τα δικά μας πρότυπα δε σημαίνει ότι μας στερεί επιλογές. Δεν μπορώ να κάνω αυτό; Θα κάνω εκείνο ή το άλλο. Θα επιλέξω κάτι, έστω και προσωρινά.
Τοίχοι θα υπάρχουν σε ένα οικονομικό ή συναισθηματικό αδιέξοδο και θα χτυπήσουμε πάνω του πολλές φορές. Δε γίνεται με το ζόρι να πληρώσουμε κάτι όταν δεν έχουμε να πληρώσουμε. Δε γίνεται με το ζόρι να αγαπήσουμε έναν άνθρωπο όταν δε νιώθουμε. Τίποτα δε γίνεται αν δεν το θέλουμε. Κι αν το κάνουμε αναγκαστικά, επειδή δε μας επιτρέπουν οι καταστάσεις άλλες λύσεις, τότε κάτι κάνουμε λάθος. Έχουμε επιτρέψει να αναλάβει δράση ένα είδος κοινωνικού βιασμού και αυτοτραυματισμού. Μία κατάσταση που θα μας ρίξει σε φαύλο κύκλο και θα επαναλαμβάνεται μέχρι να μας «στρίψει». Δεν είναι ποτέ αργά για λύσεις και για αλλαγές. Ηρεμία θέλει, καλή σκέψη και συνεννόηση με τον εαυτό μας. Και εκεί που δεν το περιμένουμε, όλο και κάτι καινούριο και αισιόδοξο θα εμφανιστεί. Είναι η δύσκολη αρχή μέχρι να συνηθίσουμε σε νέα δεδομένα, που θα πρέπει να έχουμε επιλέξει προσεχτικά νωρίτερα. Γιατί ο κίνδυνος να παρασυρθούμε ξανά σε δυσάρεστες καταστάσεις, έχοντας κάνει λανθασμένες εκτιμήσεις ή κακό ζύγισμα, είναι μεγάλος.
Δύσκολο πράγμα αυτές οι σκέψεις και η κάθε ηλικία έχει τις δικές της. Το κομβικό σημείο είναι κάπου στη μέση, σε ό,τι ονομάζεται «Midlife crisis», κρίση της μέσης ηλικίας. Προσωπικά, δεν έχω φτάσει εκεί ακόμα. Ζω την κρίση των τριάντα, που θεωρώ όμως προάγγελο για την επόμενη. Καλό είναι να σκέφτομαι τι έχω κάνει έως τώρα και αν είναι όλα όσα ήθελα να κάνω. Αν το σήμερα είναι εκείνο που σκεφτόμουν στα 23 μου. Σίγουρα όχι, το δικό σας; Πού επιθυμούμε να είμαστε σε δέκα χρόνια από τώρα;
Λεωνίδας Θεοδωρίδης
Τις αλλαγές καλύτερα να μην τις περιμένουμε, γιατί είναι νωρίς ακόμα. Ας κάνουμε τώρα ένα διάλειμμα, γιατί του χρόνου θα έρθουν κι άλλα. Προτείνω να μαζέψουμε δυνάμεις και πρωτίστως να τελειώνουμε με εκκρεμότητες πάσης φύσεως. Αυτές μπορεί να είναι σίγουρα οικονομικές, κάποιες επαγγελματικές και άλλες τέλος οικογενειακές ή συναισθηματικές. Για τα οικονομικά δεν έχω να πω κάτι συγκεκριμένο. Πιστεύω δε σταματούν ποτέ οι έννοιες που συσχετίζονται με την ικανοποίηση των χρηματικών αναγκών. Δεν ξέρω καν αν ακόμα και το Λόττο θα μπορούσε, πλέον, να προσφέρει οικονομική άνεση ή αν θα έφερνε νέες περιπέτειες. Το σίγουρο είναι πως όσοι και όσες εργάζονται ακόμα, σε ένα μη καλοπληρωμένο πια επάγγελμα, το οποίο δεν ικανοποιεί ούτε τα βασικά, μπορεί να βιώσουν περισσότερη μιζέρια στην καθημερινότητά τους με αρνητικές επιπτώσεις και στην προσωπική τους ζωή. Μεταξύ άλλων θα αρχίζουν να διαλύονται επαγγελματικές σχέσεις, συνεργασίες και φιλίες, ίσως και πολλές σχέσεις και γάμοι. Είναι γνωστό πως με την ανεργία ανεβαίνει και το ποσοστό των διαζυγίων. Κι αν ακριβώς για το λόγο αυτό θα έπρεπε τα ζευγάρια να είναι πιο πολύ ενωμένα, ώστε να αντιμετωπίσουν από κοινού τα προβλήματά τους, η πραγματικότητα μας αποδεικνύει το αντίθετο, και η οικονομική κρίση, που έγινε πλέον κοινωνική, τραβάει χαστούκι στο πρόσωπο και μας συστήνεται με την τρίτη και τελευταία της μορφή, εκείνη της προσωπικής κρίσης.
Πόση σημασία έχουν όμως τα γεγονότα που συμβαίνουν; Όταν καθημερινά διαδραματίζονται ιστορίες γύρω μας που δεν τις αντιλαμβανόμαστε εάν δεν συμπρωταγωνιστούμε. Σκεφτήκαμε ποτέ ότι τα προσωπικά ζητήματα υπήρχαν πάντα, ανεξαρτήτως οικονομικής κρίσης; Μήπως πιστεύουμε πως επηρεαζόμαστε από τη στιγμή που μας ανακοινώθηκε επίσημα η κρίση, ενώ προϋπήρχε; Σίγουρα επιδεινώνει τις καταστάσεις που υπό ευνοϊκότερες συνθήκες θα είχαν λυθεί πιο εύκολα, αλλά πόσο διαφορετική θα ήταν πραγματικά η λύση; Ένα ζευγάρι χωρίζει πολύ πιο εύκολα όταν δεν έχει οικονομική άνεση ή όταν έχει; Πόσοι χωρίζουν επειδή δε «βγαίνει πέρα» το κοινό ταμείο ή επειδή η δύσκολη οικονομική κατάσταση επέφερε γκρίνιες και τζίνιες σε ένα γάμο, και πόσοι χωρίζουν με την άνεση της οικονομικής τους κατάσταση, περνώντας με τα χρήματά τους από γάμο σε γάμο; Μπορεί η κρίση να μπει τόσο βαθιά μέσα μας, ακόμα κι όταν δεν της το επιτρέπουμε; Είναι σχετικό, θα μου πείτε, και διαφέρει από χαρακτήρα σε χαρακτήρα. Επομένως το αφήνω σε σας, με τη βεβαιότητα ότι «φταίχτης» σε μια σχέση σίγουρα δεν είναι η κρίση, αλλά εμείς που για τον έναν ή τον άλλο λόγο παραιτούμαστε από μια σχέση, βρίσκοντας δικαιολογίες που δεν έχουν να κάνουν με τις επιλογές μας. Γιατί όποια ιδεατή κατάσταση δεν υφίσταται ή μπορεί να υλοποιηθεί σύμφωνα με τα δικά μας πρότυπα δε σημαίνει ότι μας στερεί επιλογές. Δεν μπορώ να κάνω αυτό; Θα κάνω εκείνο ή το άλλο. Θα επιλέξω κάτι, έστω και προσωρινά.
Τοίχοι θα υπάρχουν σε ένα οικονομικό ή συναισθηματικό αδιέξοδο και θα χτυπήσουμε πάνω του πολλές φορές. Δε γίνεται με το ζόρι να πληρώσουμε κάτι όταν δεν έχουμε να πληρώσουμε. Δε γίνεται με το ζόρι να αγαπήσουμε έναν άνθρωπο όταν δε νιώθουμε. Τίποτα δε γίνεται αν δεν το θέλουμε. Κι αν το κάνουμε αναγκαστικά, επειδή δε μας επιτρέπουν οι καταστάσεις άλλες λύσεις, τότε κάτι κάνουμε λάθος. Έχουμε επιτρέψει να αναλάβει δράση ένα είδος κοινωνικού βιασμού και αυτοτραυματισμού. Μία κατάσταση που θα μας ρίξει σε φαύλο κύκλο και θα επαναλαμβάνεται μέχρι να μας «στρίψει». Δεν είναι ποτέ αργά για λύσεις και για αλλαγές. Ηρεμία θέλει, καλή σκέψη και συνεννόηση με τον εαυτό μας. Και εκεί που δεν το περιμένουμε, όλο και κάτι καινούριο και αισιόδοξο θα εμφανιστεί. Είναι η δύσκολη αρχή μέχρι να συνηθίσουμε σε νέα δεδομένα, που θα πρέπει να έχουμε επιλέξει προσεχτικά νωρίτερα. Γιατί ο κίνδυνος να παρασυρθούμε ξανά σε δυσάρεστες καταστάσεις, έχοντας κάνει λανθασμένες εκτιμήσεις ή κακό ζύγισμα, είναι μεγάλος.
Δύσκολο πράγμα αυτές οι σκέψεις και η κάθε ηλικία έχει τις δικές της. Το κομβικό σημείο είναι κάπου στη μέση, σε ό,τι ονομάζεται «Midlife crisis», κρίση της μέσης ηλικίας. Προσωπικά, δεν έχω φτάσει εκεί ακόμα. Ζω την κρίση των τριάντα, που θεωρώ όμως προάγγελο για την επόμενη. Καλό είναι να σκέφτομαι τι έχω κάνει έως τώρα και αν είναι όλα όσα ήθελα να κάνω. Αν το σήμερα είναι εκείνο που σκεφτόμουν στα 23 μου. Σίγουρα όχι, το δικό σας; Πού επιθυμούμε να είμαστε σε δέκα χρόνια από τώρα;
Λεωνίδας Θεοδωρίδης
RSS Feed
