Η τηλεόραση στην εντατική
Πέρασε το καλοκαίρι, πέρασε το Μουντιάλ, που δεν τα πήγε και άσχημα η Εθνική μας, πέρασε και το Μουντομπάσκετ − δε θα σχολιάσω. Πέρασαν τα φεστιβάλ και οι συναυλίες, ναι, ναι, και η Gaga, και ξεκίνησε, λοιπόν, η νέα τηλεοπτική σεζόν σε μία τηλεόραση που την κρατάμε τεχνητά στη ζωή, μέχρι να πεθάνει τελείως. Αν και ήθελα να συνεχίσω στη στήλη για τη σχέση του ανθρώπου με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προτίμησα να γράψω για την τηλεόραση τώρα και για τα του ιντερνέτ στο επόμενο, διότι κάπως έτσι, και με αυτήν τη σειρά, μεταλλάχτηκε η ενημέρωση και η ψυχαγωγία των ανθρώπων. Αλήθεια, τι συνέβη; Κάποτε η τηλεόραση φυσούσε, έδειχνε ταινίες, σειρές, παιδικά, ακόμα και τρας με ποιότητα. Βέβαια, ως ποιότητα δεν εννοώ τη σούπερ κουλτούρα, εννοώ πως μας πρόσφερε πλούσιο τηλεοπτικό προϊόν. Πώς μέσα σε μια δεκαετία κατάντησε όπως κατάντησε; Η οικονομική κρίση έπαιξε κάποιον ρόλο, αλλά δεν είναι τόσο απλό. Η παρακμή της τηλεόρασης οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, με βασικότερο την «κόντρα», όχι τόσο μεταξύ των τηλεοπτικών προσώπων όσο μεταξύ των τηλεθεατών. Η τηλεόραση παραμένει ένα μέσο το όποιο κινείται με βάση τις προτιμήσεις της πλειοψηφίας ή, ας πω καλύτερα, την πυγμή που θα επιδείξει μία συγκεκριμένη μερίδα του τηλεοπτικού κοινού. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά, από τη στιγμή που επιλέγουμε το τι θα περάσει από την αρχική μας (ροή, tl κ.λπ.) και τι όχι.
Μία μεγάλη μερίδα τηλεθεατών και συνάμα η πιο ισχυρή είναι αναμφίβολα το γυναικείο κοινό. Το αξιοσημείωτο είναι πως το κοινό αυτό χωρίζεται και πάλι σε πολλές υποομάδες. Από τη μικρή κοπελίτσα έως την ηλικιωμένη κυρία, η κάθε υποομάδα έχει διαφορετικές προτιμήσεις. Στους άντρες, από την άλλη, το ενδιαφέρον περιορίζεται, από το μικρότερο έως το μεγαλύτερο ηλικιακά τηλεθεατή, στις ταινίες δράσης και στο ποδόσφαιρο. Αναφέρομαι στον επικρατέστερο μέσο όρο των γενικών ομάδων τηλεθεατών και όχι στις εξαιρέσεις. Οι «μετρ» της τηλεόρασης, που γνωρίζουν τους συσχετισμούς και τις αναλογίες, οργανώνουν το πρόγραμμα κατά περίπτωση. Έτσι, λοιπόν, κάθε φορά που έχουμε ένα αθλητικό γεγονός, όπως το Μουντιάλ, θα παρουσιαστεί σε κάποια μεσημεριανή εκπομπή και ο αντίστοιχος οδηγός επιβίωσης: «Δέκα συμβουλές, για να περάσει ανώδυνα το Μουντιάλ». Το 60% των εκπομπών αφορά αποκλειστικά τη γυναίκα, με πρωινό κουτσομπολιό, ζώδια, εκπομπές μαγειρικής, μεσημεριανό κουτσομπολιό, εκπομπές σχετικές με τη διακόσμηση του σπιτιού, μοντέλα και ρούχα, απογευματινό κουτσομπολιό, σαπουνόπερες, και ειδήσεις που αναφέρονται καθημερινά στο μεσημεριανό κουτσομπολιό, όλη μέρα και σε όλα τα κανάλια. Ακόμα και οι διαφημίσεις απευθύνονται ποσοστιαία κατά 85% σε γυναίκες. Αποτέλεσμα, η μέση τηλεθεάτρια να βλέπει ακόμα τηλεόραση, όταν ο μέσος τηλεθεατής μεταξύ 25 και 45 ετών έχει ήδη «μετακομίσει» στο διαδίκτυο. Οι δε φαν του ιντερνέτ υπάρχουν στο διαδίκτυο ήδη από το 2000. Αν δεν ανακτήσει η τηλεόραση τα χαμένα «πελατάκια» της, δε θα κερδίσει πόντους ξανά, και κυρίως ανάμεσα στους νέους άντρες, όπου νέος εννοώ κάτω των 30 ετών.
Και, αναφερόμενος σε ηλικίες, θα περάσω στην επόμενη μεγάλη μερίδα τηλεθεατών. Εκείνη που της έμεινε πιστή, μάλλον ελλείψει εναλλακτικών ή και δυνάμει συνήθειας. Η σημερινή τηλεόραση είναι «γεροντοκρατούμενη», και πώς να μην είναι από τη στιγμή που στις οθόνες μας φιγουράρουν από χρόνια οι ίδιες τηλε-περσόνες. Εξάλλου, οι εκπομπές δομούνται στην εικόνα όπως την έχουν στο νου οι ηλικιωμένοι. Επιπλέον, αν ένας σταθμός τολμήσει να αλλάξει ακόμα και το λογότυπο, ο ηλικιωμένος θα σκεφτεί αμέσως πως χάθηκε το κανάλι. Είναι θέμα συνήθειας, αλλά, στην προσπάθεια ανανέωσης, οι υπεύθυνοι των καναλιών πέφτουν τελικά στη λούμπα της ψευτοανανέωσης. Και κάπως έτσι αναμασάμε παλιότερες εκπομπές με νέους παρουσιαστές. Δε θα μου έκανε καμία εντύπωση αν στο μέλλον βλέπαμε ξανά τον «Τροχό της Τύχης» σε νέα εκδοχή ή τη «Λάμψη» σε συνέχεια. Το πρόβλημα είναι πως ακόμα και τα νέα στελέχη, και μετ’ εμποδίων αναμφίβολα, κουράζονται εύκολα και γρήγορα, πλασάροντάς μας τα βασικά, προκειμένου να τακτοποιηθούν στο ενδιάμεσο οι διαφημίσεις, που αποτελούν το κυρίως ζητούμενο. Η τηλεόραση απέχει πλέον πολύ από την όποια διακίνηση και διαμόρφωση νέων ιδεών και τάσεων αντίστοιχα, αποδίδοντας, ως φτηνή δικαιολογία, την ευθύνη στο διαδίκτυο, ενώ είναι η ίδια υπεύθυνη για το χάλι της. Άφησε χώρο στο διαδίκτυο να καταλάβει πρόσωπα και καταστάσεις που δεν του ανήκαν. Και, παρόλο που η ίδια η τηλεόραση παρέδωσε τα όπλα, απαιτεί δικαιωματικά να οικειοποιείται, αν και καθυστερημένα, θέματα του διαδικτύου.
Το διαδίκτυο είναι χώρος στον οποίο όλοι/ες μπορούμε να παρακολουθούμε και να πρωταγωνιστούμε ταυτόχρονα. Πριν δέκα και πλέον χρόνια, η τηλεόραση το είχε ψυλλιαστεί αυτό, ρίχνοντας σωρό τα ριάλιτι. Ήταν όμως θέμα χρόνου το πότε θα έχαναν και αυτά το ενδιαφέρον τους. Σήμερα, πολλά ταλέντα προκύπτουν μέσα από το YouTube παρά από ένα τάλεντ σόου. Επιπλέον, και όσον αφορά τις «απαγορεύσεις» τού τι μπορεί να λεχθεί ή να παρουσιαστεί στη μικρή οθόνη και τι όχι, η τηλεόραση με μπαμπούλα τα ραδιοτηλεοπτικά συμβούλια έχασε το παιχνίδι μια και καλή. Βέβαια, θα έπρεπε να διευκρινίσω εδώ πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη λίστα με απαγορευμένες λέξεις. Ουσιαστικά, τα κανάλια αυτολογοκρίνονται με το φόβο των ακαθόριστων προστίμων. Επομένως, πώς να υλοποιηθεί μία πρωτότυπη τηλεοπτική ιδέα και πώς να επιβιώσει ένα νέο προϊόν; Σου λέει, ας μείνουμε στα ίδια, τα γνωστά και σίγουρα. Η τηλεόραση είναι εταιρεία με διευθυντές, υφιστάμενους, προϊστάμενους, υπεύθυνους και εργαζόμενους κάθε βαθμίδας. Τα πάντα φιλτράρονται μέσω ενός απαρχαιωμένου συστήματος που αναγκάζει την όποια ιδέα να «γλείφει» τους υποψήφιους ή πιθανούς εκτελεστές της, σε βαθμό που να το σιχαίνονται ακόμα και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες. Τα δε δελτία ειδήσεων αρχίζουν να μοιάζουν τραγικά μεταξύ τους από τη στιγμή που η είδηση είναι το ίδιο αδιάφορη, με όποιον τρόπο, σοβαρό η χαλαρό, και να μεταδοθεί, πόσο μάλλον όταν η είδηση αυτή έχει ήδη περάσει δέκα μέρες νωρίτερα από τη ροή μας στο διαδίκτυο.
Η σταδιακή αποσύνθεση της τηλεόρασης είναι πολύπλευρο θέμα και θα απασχολήσει στο μέλλον, τουλάχιστον για την ιστορία. Άλλωστε, έχουν γραφτεί και θα γραφτούν πολλά ακόμα για το ζήτημα. Προσωπικά, έχω αποβιβαστεί από το καράβι της τηλεόρασης και με απασχολεί περισσότερο η σχέση μας με το διαδίκτυο, και συγκεκριμένα η συμπεριφορά μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα θέμα στο οποίο θα επανέλθουμε στα επόμενα τεύχη. Θα ευχηθώ στους φίλους και στις φίλες μου που εργάζονται στην τηλεόραση καλή τηλεοπτική σεζόν, γιατί, όπως και να το κάνουμε, μεροκάματο είναι αυτό. Τέλος, θα πω τα χρόνια πολλά σε όλη την ομάδα μου στο CMOM για τα 3 υπέροχα χρόνια που μου χάρισε και της εύχομαι να είναι γερή με πολλές επιτυχίες στο μέλλον.
Την ευχαριστώ, όπως ευχαριστώ και όλους/ες εσάς τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες του CMOM!
Λεωνίδας Θεοδωρίδης
Μία μεγάλη μερίδα τηλεθεατών και συνάμα η πιο ισχυρή είναι αναμφίβολα το γυναικείο κοινό. Το αξιοσημείωτο είναι πως το κοινό αυτό χωρίζεται και πάλι σε πολλές υποομάδες. Από τη μικρή κοπελίτσα έως την ηλικιωμένη κυρία, η κάθε υποομάδα έχει διαφορετικές προτιμήσεις. Στους άντρες, από την άλλη, το ενδιαφέρον περιορίζεται, από το μικρότερο έως το μεγαλύτερο ηλικιακά τηλεθεατή, στις ταινίες δράσης και στο ποδόσφαιρο. Αναφέρομαι στον επικρατέστερο μέσο όρο των γενικών ομάδων τηλεθεατών και όχι στις εξαιρέσεις. Οι «μετρ» της τηλεόρασης, που γνωρίζουν τους συσχετισμούς και τις αναλογίες, οργανώνουν το πρόγραμμα κατά περίπτωση. Έτσι, λοιπόν, κάθε φορά που έχουμε ένα αθλητικό γεγονός, όπως το Μουντιάλ, θα παρουσιαστεί σε κάποια μεσημεριανή εκπομπή και ο αντίστοιχος οδηγός επιβίωσης: «Δέκα συμβουλές, για να περάσει ανώδυνα το Μουντιάλ». Το 60% των εκπομπών αφορά αποκλειστικά τη γυναίκα, με πρωινό κουτσομπολιό, ζώδια, εκπομπές μαγειρικής, μεσημεριανό κουτσομπολιό, εκπομπές σχετικές με τη διακόσμηση του σπιτιού, μοντέλα και ρούχα, απογευματινό κουτσομπολιό, σαπουνόπερες, και ειδήσεις που αναφέρονται καθημερινά στο μεσημεριανό κουτσομπολιό, όλη μέρα και σε όλα τα κανάλια. Ακόμα και οι διαφημίσεις απευθύνονται ποσοστιαία κατά 85% σε γυναίκες. Αποτέλεσμα, η μέση τηλεθεάτρια να βλέπει ακόμα τηλεόραση, όταν ο μέσος τηλεθεατής μεταξύ 25 και 45 ετών έχει ήδη «μετακομίσει» στο διαδίκτυο. Οι δε φαν του ιντερνέτ υπάρχουν στο διαδίκτυο ήδη από το 2000. Αν δεν ανακτήσει η τηλεόραση τα χαμένα «πελατάκια» της, δε θα κερδίσει πόντους ξανά, και κυρίως ανάμεσα στους νέους άντρες, όπου νέος εννοώ κάτω των 30 ετών.
Και, αναφερόμενος σε ηλικίες, θα περάσω στην επόμενη μεγάλη μερίδα τηλεθεατών. Εκείνη που της έμεινε πιστή, μάλλον ελλείψει εναλλακτικών ή και δυνάμει συνήθειας. Η σημερινή τηλεόραση είναι «γεροντοκρατούμενη», και πώς να μην είναι από τη στιγμή που στις οθόνες μας φιγουράρουν από χρόνια οι ίδιες τηλε-περσόνες. Εξάλλου, οι εκπομπές δομούνται στην εικόνα όπως την έχουν στο νου οι ηλικιωμένοι. Επιπλέον, αν ένας σταθμός τολμήσει να αλλάξει ακόμα και το λογότυπο, ο ηλικιωμένος θα σκεφτεί αμέσως πως χάθηκε το κανάλι. Είναι θέμα συνήθειας, αλλά, στην προσπάθεια ανανέωσης, οι υπεύθυνοι των καναλιών πέφτουν τελικά στη λούμπα της ψευτοανανέωσης. Και κάπως έτσι αναμασάμε παλιότερες εκπομπές με νέους παρουσιαστές. Δε θα μου έκανε καμία εντύπωση αν στο μέλλον βλέπαμε ξανά τον «Τροχό της Τύχης» σε νέα εκδοχή ή τη «Λάμψη» σε συνέχεια. Το πρόβλημα είναι πως ακόμα και τα νέα στελέχη, και μετ’ εμποδίων αναμφίβολα, κουράζονται εύκολα και γρήγορα, πλασάροντάς μας τα βασικά, προκειμένου να τακτοποιηθούν στο ενδιάμεσο οι διαφημίσεις, που αποτελούν το κυρίως ζητούμενο. Η τηλεόραση απέχει πλέον πολύ από την όποια διακίνηση και διαμόρφωση νέων ιδεών και τάσεων αντίστοιχα, αποδίδοντας, ως φτηνή δικαιολογία, την ευθύνη στο διαδίκτυο, ενώ είναι η ίδια υπεύθυνη για το χάλι της. Άφησε χώρο στο διαδίκτυο να καταλάβει πρόσωπα και καταστάσεις που δεν του ανήκαν. Και, παρόλο που η ίδια η τηλεόραση παρέδωσε τα όπλα, απαιτεί δικαιωματικά να οικειοποιείται, αν και καθυστερημένα, θέματα του διαδικτύου.
Το διαδίκτυο είναι χώρος στον οποίο όλοι/ες μπορούμε να παρακολουθούμε και να πρωταγωνιστούμε ταυτόχρονα. Πριν δέκα και πλέον χρόνια, η τηλεόραση το είχε ψυλλιαστεί αυτό, ρίχνοντας σωρό τα ριάλιτι. Ήταν όμως θέμα χρόνου το πότε θα έχαναν και αυτά το ενδιαφέρον τους. Σήμερα, πολλά ταλέντα προκύπτουν μέσα από το YouTube παρά από ένα τάλεντ σόου. Επιπλέον, και όσον αφορά τις «απαγορεύσεις» τού τι μπορεί να λεχθεί ή να παρουσιαστεί στη μικρή οθόνη και τι όχι, η τηλεόραση με μπαμπούλα τα ραδιοτηλεοπτικά συμβούλια έχασε το παιχνίδι μια και καλή. Βέβαια, θα έπρεπε να διευκρινίσω εδώ πως δεν υπάρχει συγκεκριμένη λίστα με απαγορευμένες λέξεις. Ουσιαστικά, τα κανάλια αυτολογοκρίνονται με το φόβο των ακαθόριστων προστίμων. Επομένως, πώς να υλοποιηθεί μία πρωτότυπη τηλεοπτική ιδέα και πώς να επιβιώσει ένα νέο προϊόν; Σου λέει, ας μείνουμε στα ίδια, τα γνωστά και σίγουρα. Η τηλεόραση είναι εταιρεία με διευθυντές, υφιστάμενους, προϊστάμενους, υπεύθυνους και εργαζόμενους κάθε βαθμίδας. Τα πάντα φιλτράρονται μέσω ενός απαρχαιωμένου συστήματος που αναγκάζει την όποια ιδέα να «γλείφει» τους υποψήφιους ή πιθανούς εκτελεστές της, σε βαθμό που να το σιχαίνονται ακόμα και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες. Τα δε δελτία ειδήσεων αρχίζουν να μοιάζουν τραγικά μεταξύ τους από τη στιγμή που η είδηση είναι το ίδιο αδιάφορη, με όποιον τρόπο, σοβαρό η χαλαρό, και να μεταδοθεί, πόσο μάλλον όταν η είδηση αυτή έχει ήδη περάσει δέκα μέρες νωρίτερα από τη ροή μας στο διαδίκτυο.
Η σταδιακή αποσύνθεση της τηλεόρασης είναι πολύπλευρο θέμα και θα απασχολήσει στο μέλλον, τουλάχιστον για την ιστορία. Άλλωστε, έχουν γραφτεί και θα γραφτούν πολλά ακόμα για το ζήτημα. Προσωπικά, έχω αποβιβαστεί από το καράβι της τηλεόρασης και με απασχολεί περισσότερο η σχέση μας με το διαδίκτυο, και συγκεκριμένα η συμπεριφορά μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα θέμα στο οποίο θα επανέλθουμε στα επόμενα τεύχη. Θα ευχηθώ στους φίλους και στις φίλες μου που εργάζονται στην τηλεόραση καλή τηλεοπτική σεζόν, γιατί, όπως και να το κάνουμε, μεροκάματο είναι αυτό. Τέλος, θα πω τα χρόνια πολλά σε όλη την ομάδα μου στο CMOM για τα 3 υπέροχα χρόνια που μου χάρισε και της εύχομαι να είναι γερή με πολλές επιτυχίες στο μέλλον.
Την ευχαριστώ, όπως ευχαριστώ και όλους/ες εσάς τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες του CMOM!
Λεωνίδας Θεοδωρίδης
γράφει ο Λεωνίδας Θεοδωρίδης
RSS Feed
